English    |   Liên hệ
Thống kê truy cập
  • Đang online: 95
  • Hôm nay: 5781
  • Trong tuần: 54765
  • Tất cả: 4901906
Đăng nhập
Lượt xem: 3173
Phát biểu của Đại biểu Quốc hội Đặng Thị phương thảo tại buổi thảo luận về dự thảo Luật Giáo dục

Kính thưa Chủ tọa phiên họp,

Kính thưa Quốc hội,

Luật Giáo dục được ban hành từ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009 đến nay đã qua nhiều năm thực hiện và có hiệu lực thi hành đã bộc lộ những bất cập. Vì vậy tôi nhất trí với Tờ trình của Chính phủ cần thiết phải sửa đổi luật này và với tên gọi là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục.

Về nội dung của dự thảo, tôi nhận thấy bản chất của giáo dục dù có các quy định sửa đổi về câu từ như thế nào thì vẫn thể hiện 3 mục tiêu chính, đó là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, trong đó liên quan trực tiếp tới đào tạo nhân lực, định hướng, phân luồng theo học sinh, chất lượng và số lượng của nguồn nhân lực phải kể đến tầm quan trọng của giáo dục phổ thông. Để nâng cao chất lượng của giáo dục nhằm đổi mới phương thức dạy học, để đạt được mục tiêu giáo dục thì cần thay đổi các biện pháp quản trị trong trường phổ thông. Hiện dự thảo đang quy định theo hướng đổi mới phương thức quản trị trong các trường phổ thông và tăng quyền tự chủ cho các trường này.

Tuy nhiên, dù thực tế vấn đề tự chủ đã được quy định trong giáo dục phổ thông từ hơn 10 năm nay, nhưng tại nhiều nhà trường quyền tự chủ cũng chỉ dừng ở mức độ là quyền tự đảm bảo các khoản chi. Đặt trong xu thế hội nhập hiện nay, nhiều nước trên thế giới đã tiến hành giao quyền tự chủ cho các trường phổ thông từ lâu và thực hiện có hiệu quả. Vì vậy, khi sửa đổi luật về giáo dục, tôi đề nghị cần có các bước đột phá quy định theo hướng mạnh dạn, trao hẳn quyền tự chủ cho các nhà trường này dưới 3 góc độ tự chủ, đó là chuyên môn, tài chính và cả nhân sự nhằm tạo hành lang pháp lý cho giáo dục phổ thông có sự thay đổi mạnh mẽ về chất lượng đào tạo phù hợp với nhu cầu của thực tiễn ít nhất về mặt chuyên môn.

Tại khoản 3 Điều 29 dự thảo đã quy định, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thành lập Hội đồng quốc gia thẩm định chương trình giáo dục. Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa, ban hành chương trình giáo dục, phê duyệt sách giáo khoa để sử dụng trong các cơ sở giáo dục phổ thông. Cho thấy Hội đồng quốc gia theo như dự thảo luật quy định, Hội đồng quốc gia thẩm định chương trình giáo dục cũng như sách giáo khoa có vai trò quyết định tới chương trình giáo dục của cả nước và dự thảo cũng đã quy định về trách nhiệm cũng như sự tự chịu trách nhiệm của hội đồng này, tôi nhất trí với dự thảo.

Tuy nhiên, tôi băn khoăn rằng, giáo dục phổ thông vốn có ba khâu. Khâu thi tuyển đầu vào, khâu đào tạo và khâu xét đầu ra. Hiệu quả của một chương trình thành bại thế nào phụ thuộc rất nhiều vào kết quả đầu ra của học sinh. Nếu dự thảo quy định được theo hướng giao cho các trường phổ thông được tự chủ về học thuật, về chương trình thì họ sẽ có trách nhiệm lựa chọn chương trình phù hợp, có kế hoạch giáo dục, đảm bảo tương ứng với khâu cuối cùng quyết định này. Khi đó, tôi nghĩ nhà nước chỉ đóng vai trò điều tiết, đặt hàng các trường phổ thông tương ứng với nhóm ngành nghề nào mà xã hội đang cần. Quyền lựa chọn nội dung và cách thức thực hiện phải do nhà trường phổ thông tự quyết định. Cũng khi đó, sự phân cấp, phân quyền cho các cơ sở giáo dục phổ thông sẽ rõ nét hơn, tăng tính tự quyết, tự chịu trách nhiệm mà vẫn đảm bảo theo hướng nguồn lực được đáp ứng theo nhu cầu của xã hội. Do đó, tôi đề nghị bổ sung quy định vào dự thảo luật cụ thể là: "Giao cho các trường phổ thông được tự chủ về học thuật, về chương trình, phù hợp với nhu cầu xã hội trong từng thời kỳ".

Thứ hai, về nhân lực. Rõ ràng để chương trình giáo dục phổ thông mới đi vào thực tiễn cần có sự chuẩn bị cả về cơ sở vật chất và về con người trong quá trình thực hiện.

Khoản 1 Điều 5 của dự thảo đang quy định: Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy, sáng tạo của người học cho thấy giáo dục đang hướng tới coi học sinh là trung tâm, còn giáo viên chỉ là người điều khiển và người hướng dẫn. Khi đó, giáo viên đóng vai trò định hướng hoạt động của học sinh. Chất lượng của giáo viên sẽ quyết định đến chất lượng của học sinh, vì vậy cần chú trọng đến đội ngũ giáo viên này. Nhà trường phổ thông cần có thực quyền tuyển dụng, quản lý và sử dụng đội ngũ giáo viên của chính nhà trường mình, tức là các trường phổ thông cần thiết phải được tổ chức tuyển dụng, quản lý sử dụng nhà giáo, nhân viên, cũng đã được quy định tại điểm c khoản 1 Điều 58 của dự thảo và quy định như vậy là phù hợp. Tuy nhiên, tôi đề nghị tại khoản 2 của Điều 58 cần quy định rõ trách nhiệm giải trình của các trường công lập trong cả nước trước và sau khi thực hiện quyền tự chủ để tăng cường vai trò giám sát của nhà nước đối với các nhà trường. Tránh tình trạng thử, sai, sửa lặp đi lặp lại nhiều lần ở các cơ sở giáo dục phổ thông.

Thứ ba, về tài chính. Tại khoản 2 Điều 58 dự thảo đã quy định: "Trường công lập được thực hiện quyền tự chủ trong đó ngoài nhân sự còn có tự chủ về tài chính". Quy định như vậy là cần thiết. Tuy nhiên, như đã phân tích ở trên, tôi cũng đề nghị cần bổ sung trách nhiệm giải trình của các nhà trường, đặc biệt là trường phổ thông công lập, tự chủ, công khai và có trách nhiệm giải trình về tài chính trước, sau khi thực hiện, tức là không quy định theo hướng giải trình hậu kiểm mà cần quy định cả theo hướng tiền kiểm nhất là lĩnh vực tài chính kinh tế này dễ làm nảy sinh nhiều vấn đề khác để đảm bao công khai minh bạch thu chi tài chính trong trường phổ thông. Đồng thời, khi giao tự chủ cho các trường phổ thông không phải nhà nước không có sự quan tâm nhiều mà nhà nước vẫn cần có cơ chế giám sát. Quy định theo hướng này đòi hỏi người đứng đầu là hiệu trưởng phải có năng lực mới thích ứng chuyển đổi từ thế bị động sang chủ động. Do cách quy định đột phá này thể hiện rõ nét sự ảnh hưởng của hiệu trưởng các trường, của Hội đồng giáo dục nhà trường nên dự thảo luật cần bổ sung các quy định liên quan tới thành viên trách nhiệm của hội đồng trường nhằm định hướng đưa ra quyết sách và giám sát hoạt động của những người đứng đầu.

Bên cạnh đó, để thực hiện quyền tự chủ tại trường phổ thông, để dự thảo luật có quy định khi ban hành hiệu lực được cụ thể hóa cần điều chỉnh các văn bản dưới luật cho thống nhất với tinh thần của dự thảo. Rút kinh nghiệm thời gian qua nhiều văn bản dưới luật không quy định được nội dung có liên quan này. Ví dụ, trong điều lệ trường phổ thông thiếu các quy định về thực hiện quyền tự chủ. Theo quy định luật sửa đổi, bổ sung năm 2009, một số nghị định của Chính phủ từ Nghị định 43 năm 2006 đến Nghị định 16 năm 2005 vẫn nhìn nhận trường phổ thông như một đơn vị chịu trách nhiệm thi hành mệnh lệnh về hành chính hay chuyên môn từ cơ quan quản lý cấp trên mà không quy định mức độ tự chủ của các trường này. Do đó, để Luật Giáo dục (sửa đổi) lần này đồng bộ, nhất quán trong chủ trương và nghị định Chính phủ nhất thiết nên sửa đổi các văn bản dưới luật hoặc ban hành nghị định riêng về tự chủ của trường phổ thông công lập. Xin hết. Cảm ơn Quốc hội.